Astrid wordt niet vergeten

Onbekende en ontroerende foto's in dynastiemuseum
vertellen over koningin Astrid | 14/06/1995

Superfan Astrid Bammens:
«Ik zorg ervoor dat zij niet vergeten wordt» | 29/08/1995)

Dynastieverzameling van Astrid Bammens
barst uit haar voegen | GVA, 01/12/1999

Astrid-zaal in dynastiemuseum

Onbekende en ontroerende foto's vertellen over koningin Astrid - 14/06/1995

BRUSSEL. - Ze was amper twee jaar koningin van de Belgen toen ze in 1935 verongelukte in Küssnacht maar geen mens die haar niet kent: koningin Astrid. Naar aanleiding van de zestigste verjaardag van haar tragische dood heeft koningin Paola gisteren in het museum van de dynastie de «zaal koningin Astrid» ingehuldigd. Dat museum ligt op het Paleizenplein en is ondergebracht in de vroegere zalen van het Belle Vue-museum. Tegen 1996-'97 zal in de kelders van dit gebouw, dat aan het koninklijk paleis vasthangt, een «memoriaal koning Boudewijn» ingericht worden.

In de nieuwe en permanente «zaal Astrid» hangen naast zeer bekende ook volslagen onbekende foto's van de verlegen Zweedse prinses die in 1934 de titel van koningin der Belgen kreeg toen Leopold III de troon besteeg. Naast de foto's worden ook enkele kleren en snuisterijen van de overleden koningin tentoongesteld. Vooral de zilveren trouwjurk die Astrid in Brussel droeg, werd gisteren fel bewonderd door koningin Paola. Die trouwjurk wordt naast het uniform van Leopold III tentoongesteld maar niet in de zaal Astrid omdat er geen plaats voor was. De jurk is te zien in een aparte vitrine vlak naast de zaal en precies die manier van tentoonstellen vond koningin Paola gisteren bijzonder goed gedaan.
Conservator Marcel Moreau van het museum gaf ons een korte rondleiding in de zaal waaraan hij pas in maart van dit jaar begon te werken. Marcel Moreau: «De foto's en voorwerpen komen vooral uit de koninklijke verzameling. De foto's van de prille jeugd en tienerjaren van de prinses hebben we van Zweedse agentschappen. En dan zijn er nog de dingen die het paleis ons gegeven heeft. Gistermiddag bijvoorbeeld kregen we op het laatste nippertje nog enkele zangboekjes van toen Astrid een klein meisje was.»
«De tentoonstelling is ingedeeld in verschillende thema's waaronder 'prille jeugd', 'de verloving', 'de aankomst in Antwerpen' met zoals je ziet de foto van de omhelzing. Totaal onprotocolair, maar ja...,» glimlacht Moreau die in zijn hart duidelijk een warm plekje voor Astrid heeft.
Een andere favoriete foto van conservator Moreau is de foto van Astrid en Leopold in het midden van Tutsi-dansers. Een Tutsi springt over het prinselijk echtpaar heen en Astrid kijkt weinig op haar gemak. Bij een foto van het prinselijk paar tussen enkele leden van een missiepost in het toenmalige Kongo hangt een postzegel. Conservator Moreau: «Maar die postzegel is nooit uitgekomen. De koningin is verongelukt en in de plaats is een portret van haar op de postzegel gezet.»

Kinderwagen

«Eén van de mooiste foto's is deze hier van koningin Astrid, koning Leopold en hun dochter Joséphine-Charlotte - die hier in dit gebouw geboren is - bij de kinderwagen van prins Albert. En kijk hier: de koningin met een reuzensnoek, gevangen in de vijvers van Laken. Niet door de koningin hé. Zij toont hem.»
De officiële en vaak ontroerende familiefoto's vertellen het hele leven van de timide, onwennige prinses die een koningin met een hart voor haar nieuwe thuis werd. Er zijn foto's over de inzameling door de koningin van kleding en giften voor de slachtoffers van de crisis van de jaren dertig. Er zijn de blijde inkomsten en enkele prachtige portretten van Astrid die stierf in een auto-ongeval op 29 augustus 1935. De sleutel van de kapel van Küssnacht, een kruisbeeld en een ivoren rozenkrans in een bescheiden vitrine zijn stille getuigen van het drama.
Conservator Moreau: «Het was niet eenvoudig om alle foto's op te hangen want er zijn veel vensters in deze zaal. En in de vitrines hebben we nogal wat last van trams of vrachtwagens die voorbijrijden: dikwijls vallen foto's of beeldjes om door het gedaver.» In een zaal op de tweede verdieping van het museum staat een beeldje van een wielrijder die niet omvalt door het gedaver. Het museumpersoneel grapt dat de fietser «een zesdaagse rijdt. Elke dag na wat zwaar verkeer is hij wat verschoven en kijkt hij een andere richting uit.»
Naast de «zaal Astrid» zijn in het museum ook zalen gewijd aan Boudewijn, Albert I, Elisabeth I en Leopold III. Het museum is gratis toegankelijk maar gesloten op vrijdag. Naar aanleiding van de opening van de zaal Astrid is ook het boek «Mijn vriendin» van de Zweedse schrijfster Anna Sparre verschenen. Anna Sparre is een jeugdvriendin van Astrid. De twee vrouwen bleven met elkaar corresponderen ook nadat Astrid naar België kwam. Het boek vertelt zeer historisch gedocumenteerd over de vriendschap tussen Astrid en Anna. Het boek kost 595 Bfr. De cataloog van de zaal Astrid kost 100 Bfr.

E.C.

Museum van de dynastie: Paleizenplein 7, Brussel 02/511.55.78

top

60 jaar geleden kwam koningin Astrid om bij verkeersongeval

Superfan Astrid Bammens: «Ik zorg ervoor dat zij niet vergeten wordt» - 29/08/1995

Vandaag zestig jaar geleden, op 29 augustus 1935, verongelukte de beeldschone koningin Astrid in Küssnacht (Zwitserland). Op het ogenblik van haar dood was de door de Belgen bijzonder geliefde koningin bijna dertig jaar oud. Mocht ze in leven zijn gebleven, dan zou koningin Astrid dit jaar negentig geworden zijn. Die drie data indachtig heeft de uit Antwerpen afkomstige, maar nu in Dessel wonende Astrid Bammens, een grote bewonderaarster van het Belgisch koningshuis, een schitterende tentoonstelling opgezet rond wijlen koningin Astrid. Onder de titel «Koningin Astrid - een legende» loopt die van 30 augustus tot en met 3 september in het kasteel du Four in Retie.
Twintig jaar lang heeft Astrid Bammens haar tentoonstelling voorbereid. «Bij de vijftigste herdenking van het overlijden van koningin Astrid wilde ikzelf niets doen, omdat ik vermoedde dat het Hof die gelegenheid zou aangrijpen om Astrid te herdenken. Ik heb altijd gedacht: bij de zestigste verjaardag zal ik ervoor zorgen dat de koningin niet vergeten wordt.»

Astrid Bammens werd in 1943 in Lommel geboren. Vandaag wonen nog veel van haar familieleden in die stad. Haar grootvader was afkomstig van Zonhoven, zodat de verzamelaarster nogal wat Antwerpense banden heeft. Haar naam dankt Astrid Bammens aan het feit dat ze de zevende dochter was in het gezin van Louis Bammens en Maria Gerits. Het gezin telde in totaal zestien kinderen. De vier zonen werden pas geboren na de zeven opeenvolgende dochters. Voor Astrid was de naam die ze kreeg toebedeeld zowat de aanzet tot haar verzamelwoede. «Het was in die tijd een aparte naam. Mijn vader was metaalbewerker, we hadden alles wat we nodig hadden maar er was geen luxe in huis. Mijn vader was iemand die elk kind het gevoel kon geven het allerbelangrijkste te zijn. Maar daarbuiten had ik mijn speciale naam, iets waarmee ik kon pochen tegen mijn speelkameraadjes. Hoewel, ik was een rebel, een kwajongen. Ik beantwoordde eigenlijk niet aan het beeld dat men van het petekind van de koningin had.»

Prentje

Toen ze, als klein kind, op een dag in een stuk Jacques-chocolade een prentje van haar meter, de tragisch omgekomen vorstin vond en gegrepen werd door iets dat de foto uitstraalde, was het hek van de dam. «Vanaf dat moment heb ik alles over Astrid verzameld. Van jaar tot jaar groeide dat aan, ik heb het uiteindelijk opgegeven om te tellen hoeveel stuks mijn verzameling omvat. Het gaat om duizenden foto's en prentkaarten, documenten, kranten, voorwerpen, afbeeldingen en portretten van de koningin in alle mogelijke grondstoffen: op zijde, in terra-cotta, bisquit, olieverf, geslepen kristal...»
De schat aan materiaal die in de verschillende zalen van kasteel du Four door Astrid Bammens over koningin Astrid is bijeengebracht, is gewoon niet met een pen te beschrijven. Het moet met eigen ogen gezien worden. Opmerkelijk is wel dat Astrid vrijwel alles zelf betaald heeft. «Ik heb maar één sponsor gevonden,» zegt ze. «Mijn werkgever, Immo-Tractebel n.v. De directeur heeft me steun toegezegd.»

Houtskool

Een maand geleden heeft Astrid Bammens contact gezocht met kunstenaar (master-engraver/medallist) Paul Huybrechts uit Herent bij Leuven. Op haar verzoek ontwierp Huybrechts een speciaal horloge met de beeltenis van koningin Astrid. Astrid Bammens: «Het is een hanghorloge geworden, subtiel en echt voor vrouwen. Dertig gouden genummerde horloges (aan 28.000 frank stuk, nvdr) en zestig doublés (prijs 6.100 frank). Zwitserse horloges, omdat de koningin in Zwitserland is verongelukt.»
Het origineel van haar eerste verzamelobject, het prentje uit de Jacques-chocolade, diept ze voorzichtig op uit haar portefeuille. «Dit is het begin van alles, en daarom heeft een copie ervan op de tentoonstelling ook de ereplaats gekregen. Net zoals een levensgroot portret van Astrid en Leopold in houtskool, door mijn zus en haar man ergens op de kop getikt en mij als geschenk gegeven. Het is volgens mij een tekening zoals er slechts één bestaat. We hebben al getracht de tekenaar te vinden, maar daar zijn we nog niet in gelukt. De tekening dateert uit 1936, en is ondertekend door C.H. Vandervelpen. Is dat geen Antwerpense naam?»
Het is de eerste keer dat Astrid Bammens met haar uitzonderlijke verzameling naar buiten treedt. «En waarschijnlijk de laatste keer,» zegt ze. Ze heeft ook de koninklijke familie uitgenodigd. Astrid: «Koningin Fabiola heeft in een vriendelijke brief laten weten dat ze andere verplichtingen heeft. Prins Filip heeft een kaartje gestuurd om te zeggen dat hij niet in het land is en koning Albert en koningin Paola zijn met vakantie. Zij zullen vandaag zeker het Te Deum in Küssnacht bijwonen. Blijft prinses Astrid, de kleindochter van de verongelukte koningin. Zij is op het einde van haar zwangerschap, dus haar verwacht ik ook niet echt. Maar in stilte hoop ik toch wel...»

Denise VANDELOO

top

Dynastieverzameling van Astrid Bammens barst uit haar voegen

Koningshuis II staat in Dessel - GVA, 01/12/1999

't Zijn dure tijden voor verzamelaars, want de stroom Philip-en-Mathilde-memorabilia begint op volle kracht te komen. Krijgen we nog Britse toestanden? Voor Dessels vurigste royaliste, Astrid Bammens (56), die afkomstig is uit Lommel, zijn alle aandenkens alvast even waardevol: van het dure kunstvoorwerp tot het onnozele gadget, het krijgt allemaal een plaats in haar privé-museum.

Het dynastieverhaal van Astrid Bammens begint bij haar geboorte in 1943, als zevende dochter in het Lutlommelse gezin Bammens. Koningin Astrid was al acht jaar dood, maar de verering van de Zweedse engel leefde, en een nieuwe koningin had België nog lang niet. Dus kreeg de jongste Bammens de naam Astrid. De koningin-moeder, Elisabeth, nam de praktische kant van het koninklijk meterschap op zich. En het verzamelen? "Dat begon al heel snel, zo rond mijn zesde jaar", vertelt de welbespraakte Astrid. "Knipseltjes verzamelen, koekendozen, sigarenbandjes, je kent dat. Als volwassene ging ik ook dingen kopen, waaronder zeldzame stukken die met het koningshuis verband hielden. Gedurende vele jaren is het eerder stil geweest op het vlak van dynastielectuur en -gadgets, maar met het huwelijk van prins Filip en Mathilde draait de commerce weer op volle toeren."

Uitstraling

Stoort haar dat niet? "Welnee, op dit moment niet. Onze economie vaart er toch goed bij? En bovendien krijgen we nu tenminste wat positieve uitstraling in het buitenland. Ik heb me nooit geschaamd voor mijn Belg-zijn, hoor! Ik ben er vast van overtuigd dat elk land zijn Dutroux heeft, en zijn doofpotten. Maar het is wel leuk dat we eens met iets feestelijks in de belangstelling komen. Ik zag die jongen Mario Danneels (auteur van de Paola-biografie, nvdr) in het programma van Paul De Leeuw en ik was beschaamd in zijn plaats. Dat doe je toch niet: de kleine kanten van je familie zo op straat gooien? Maar 't is natuurlijk een gemakkelijke weg naar succes."

Astrid ging onlangs naar het prinselijk paar kijken in Tienen, maar voor het huwelijk reist ze zaterdag niet naar Brussel. "Ik heb de treintickets, maar alleen als verzamelobject. Op 15 december 1960 was ik wel in Brussel, voor het huwelijk van Boudewijn en Fabiola. Het was er steenkoud en ik heb bijna niets kunnen zien. Tot overmaat van ramp werd mijn portemonnee gepikt. Ik zie me daar als jong meisje nog op een bank zitten, 's nachts, bibberend van de kou. Van een student kreeg ik vijf frank, zodat ik toch de bus kon nemen."
"Nee, nu blijf ik thuis. Je mist natuurlijk de sfeer, maar je ziet tenminste wat. En al ben ik er niet, ik blijf wel een echte royaliste. Die Belgische driekleur aan ons huis hangt er niet alleen nu, die hangt daar al jaren. Maar ik ben een realistische royaliste. Ik kan ook kritisch kijken naar het koningshuis. Ik ben bijvoorbeeld geen voorstander van het klooster in Opgrimbie. Er staan in Vlaanderen nog tientallen prachtige oude kloosters te verkommeren. Ze hadden er daar beter een van gerestaureerd."

Brieven

Astrid leidt ons rond in haar museum op de bovenverdieping van haar huis. Het is een indrukwekkende verzameling: van het ordinaire, maar soms uiterst zeldzame gadget tot waardevolle kunstvoorwerpen, die allemaal verband houden met de dynastie. Er is de muts van de eerste Belgische revolutionairen van 1830, er zijn originele brieven van Leopold II, het gulden boek van de Wereldtentoonstelling van 1936 in Parijs (met alle koninklijke handtekeningen), affiches van de Koningskwestie, noem maar op. Van de duizenden items worden er veel door bestaande musea als benijdenswaardig beschouwd, maar Astrid wil de collectie samenhouden en haar grote droom waarmaken: een echt museum voor het grote publiek inrichten. Alleen ontbreekt haar de ruimte.
"Van het Hof kreeg ik de toestemming om een stichting in het leven te roepen die het mogelijk maakt dat al wat ik heb, terug naar de Belgen gaat. Maar ik zou de verzameling graag in de Kempen bewaard zien: Brussel heeft al musea genoeg. Ik blijf dus wachten op een persoon, of groep, of instantie, die mij een gebouw ter beschikking kan stellen. Een groot gebouw, waarin je een paar uur kan rondlopen, een echt koningshuis."

top