Na de onlusten van 1959 blijft Congo heel 1960 in het centrum van het nieuws. De door ons land georganiseerde vrije verkiezingen van 16 mei brengen niet de verwachte rust in de kolonie, maar leiden integendeel tot nog meer onlusten. Op 17 mei stuurt ons land in allerijl militairen om de orde te herstellen en bedreigde landgenoten te repatriëren. Tienduizenden landgenoten en andere Westerlingen ontvluchten het woelige land. Honderden Belgen raken niet tijdig weg en worden mishandeld of zelfs vermoord.
Koning Boudewijn vliegt in juni naar Leopoldstad om er de definitieve onafhankelijkheid te erkennen. Hij wordt er geschandaliseerd door de eerste verkozen premier van Congo, Patrice Lumumba, die het Belgische bestuur van zijn land in het verleden zwaar op de korrel neemt. Boudewijn is woedend en wil onmiddellijk naar huis, maar premier Eyskens kan hem tegenhouden.
De onafhankelijkheidsverklaring doet de geesten niet bedaren: de volgende weken zijn er opnieuw hevige onlusten, die aan vele Congolezen én Belgen het leven kosten. De oplossing komt uit een onverwachte hoek: op 14 september grijpt kolonel Joseph Désiré Mobutu, stafchef van het Congoleze leger, de macht. Hij schakelt premier Lumbumba, president Kasavubu en andere politieke tegenspelers uit en zal dertig jaar lang een pro-Westerse koers varen. De meubelen zijn gered.
Een nieuwe koningin
Met het huwelijk van koning Boudewijn met Dona Fabiola de Mora y Aragon op 15 december heeft ons land voor het eerst sinds het tragische overlijden van koningin Astrid in 1935 opnieuw een echte koningin. Koninin Elisabeth, hoe actief en populair ook, is immers slechts de weduwe van het vorige staatshoofd, en prinses Liliane Baels is nooit aanvaard door de bevolking. Fabiola steelt nog vóór haar huwelijk alle harten als ze als verloofde van Boudewijn in de zomer van 1960 de verschillende provincies bezoekt. In Antwerpen klimmen de inwoners zelfs op de standbeelden om een glimp van haar te kunnen opvangen. Dezelfde taferelen zien we bij het huwelijk in december, als duizenden Brusselaars urenlang de koude trotseren. Dank zij de uitzendingen van de pas opgerichte BRT via radio en beeldradio (in 1960 wordt de kaap van het half miljoen televisietoestellen overschreden) wordt het huwelijk een nationale gebeurtenis, het enige lichtpunt in een voor de rest somber 1960.
Er is de Congocrisis, het regent heel de zomer, en in de herfst komt premier Eyskens met de Eenheidswet, een sanerings-operatie van de openbare financiën die een belastingverhoging van 6 miljard frank meebrengt. Er komt een bijzondere belasting op inkomsten uit aandelen en kapitalen, inkomsten uit roerende goederen worden hoger belast, de pensioenbijdragen gaan omhoog en de werkloosheidsuitkeringen omlaag. De Belgen zijn woedend en leggen op 30 december massaal het werk neer. Verscheidene BB's leggen in 1960 het hóófd neer : schrijver Willem Elsschot, schilder Paul Joostens, en oud-minister Frans Van Cauwelaert.
|