Directe trein Antwerpen

Home | Dossier

In een half uur naar Zaventem

De Vlaamse regering heeft op 15 juli 2002 ingestemd met het tracé dat een rechtstreekse treinverbinding tussen Antwerpen en de luchthaven van Zaventem mogelijk maakt. Het tracé loopt voor een deel over de middenberm van de E19. Het 'Witte Kinderbos' daar, een initiatief van Helaba, zal met respect worden behandeld.

In 2012 zou 38% van de verplaatsingen van en naar Zaventem per openbaar vervoer moeten gebeuren. Om die doelstelling te halen, moet het huidige kopstation op de luchthaven een doorgaand station worden. Op die manier wordt Zaventem vanuit alle regio's direct per trein bereikbaar.
    Het station van de luchthaven wordt via een tunnel aangesloten op de middenberm van de E19. Hier hapt de trein lucht. Ten zuiden van Mechelen verlaat de trein de middenberm van de autosnelweg en vloeit hij in de spoorlijn 25 Brussel-Antwerpen.
    In 2003 worden de resultaten van het MER (rapport over de milieu-effecten) verwacht. Daarna kan minister van Ruimtelijke Ordening Dirk Van Mechelen (VLD) de vereiste juridische basis geven aan het tracé, via het opstellen van een gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP).
    Helaba vraagt respect voor het Witte Kinderbos op de middenberm van de E19. De Vlaamse regering heeft maandag beloofd dat "de bomen met hoge symboolwaarde met het nodige respect zullen worden behandeld".
    Het gekozen tracé voor de noordelijke spoorontsluiting van de luchthaven maakt ook een verdubbeling van lijn 25 tussen Mechelen en Brussel mogelijk. Wél moet de aansluiting aan de grens met het Brusselse Gewest verder worden onderzocht.

Aansluiting kan al in 2010

Als Vlaanderen voorfinanciert kun je in 2010 vanuit hartje Antwerpen in nog geen halfuur rechtstreeks én filevrij naar de luchthaven Zaventem sporen. Vanuit Mechelen zal de reis amper negen minuten duren. Zonder voorfinanciering is het wachten tot 2012.

De Vlaamse regering zette maandag het licht op groen voor het tracé voor de noordelijke spoorontsluiting van de nationale luchthaven. De NMBS is opgetogen. "Onze voorkeur ging naar dit tracé. Zowel uit het oogpunt van milieu als spoortechnisch is het de meest voor de hand liggende oplossing. Bijkomend voordeel: wij kunnen de lijn aanleggen zonder het treinverkeer te hinderen. En last but not least: de capaciteit van het baanvak Mechelen-Brussel én van het station op de luchthaven verdubbelt", zegt NMBS-woordvoerster Leen Uyterhoeven.
Het tracé via de middenberm E19 werd begin november 2000 door adjunct-directeur-generaal Antoine Martens als de meest milieuvriendelijke oplossing naar voor geschoven tijdens een door de Société Royale Belge des Ingénieurs et des Industriels georganiseerde studiedag over het Brusselse voorstadsnet (REgioRail). Het tracé werd vervolgens nog groener gemaakt.
Mét de noordelijke ontsluiting én de Nossegemboog moet het marktaandeel van de trein naar en van de luchthaven Zaventem vervijfvoudigen tot 30%. Volgens een studie worden in 2010 55 miljoen verplaatsingen op jaarbasis verwacht van en naar Zaventem. Dat betekent dat de trein zo'n vijftien miljoen verplaatsingen voor zijn rekening moet nemen.

Kosten

Wat kost de noordelijke ontsluiting van Zaventem? Leen Uyterhoeven: "De raming bedraagt 372 miljoen euro. Dat is inclusief de boog naar Brussel. Die boog is onmisbaar voor het geplande Brusselse voorstadsnet. Een trein kan na een stop in de luchthaven dan zowel richting Mechelen of Brussel-Noord rijden."

Tijdschema

2003: rapport over de milieueffecten van de spoorlijn
2004: gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) + onteigeningen
2005: bouwvergunning en begin van werkzaamheden
2005: Nossegemboog gereed. Vanuit de richtingen Leuven en Hasselt kun je dan direct naar de luchthaven sporen.
2010: Antwerpen-Zaventem in een halfuur indien Vlaanderen voorfinanciert.

Overstappen in Brussel-Noord

Wie vandaag met de trein van Antwerpen-Centraal naar de luchthaven Zaventem spoort, moet rekenen met een reistijd van één uur tot één uur en achttien minuten. In Brussel-Noord moet je altijd overstappen. Met veel bagage is dat geen leuke bezigheid. Wel moet je in het Noordstation nooit lang wachten. Tussen Brussel en de luchthaven en terug rijden tijdens de daluren vier treinen per uur. In de spits zijn het er vanwege capaciteitstekort op de lijn Brussel-Leuven drie per uur. Zo'n veertig stations, waaronder Gent, Veurne, Tielt Adinkerke, Bergen (Mons), zijn nu rechtstreeks met Zaventem verbonden.

Kamer van Koophandel : "Goed nieuws voor Antwerpen"

Luc Luwel, directeur-generaal van de Antwerpse Kamer van Koophandel, is blij met de rechtstreekse spoorverbinding tussen Antwerpen en de luchthaven van Zaventem. "Dat is bijzonder goed nieuws voor de Antwerpse regio."
"De Vlaamse overheid hoopt dat de verbinding er in 2012 zal zijn. Ik deel die hoop, maar ik vrees dat het langer zal duren. Toen ik het nieuws vernam, heb ik contact opgenomen met de regering. Ik wilde zeker zijn dat dit plan niet wordt gekoppeld aan de toekomst van de luchthaven van Deurne. En die garantie heb ik gekregen."
Volgens Luc Luwel brengt de treinverbinding de toekomst van de luchthaven van Deurne niet in gevaar. "De luchthaven heeft nog steeds grote voordelen: op 15 minuten van het stadscentrum én je kan snel inchecken. De roeping van Deurne is anders dan die van Zaventem. De nationale luchthaven mikt op intercontinentale vluchten, terwijl Deurne de plek voor bedrijfsjets is. Dat laatste is belangrijk voor de Antwerpse diamantsector."

Luchthaven Deurne : "Luchthavens zijn complementair"

Adjunct-luchthavencommandant Eddy Cleirbaut van de luchthaven van Deurne vreest niet voor de toekomst van zijn luchthaven.
"De rechtstreekse treinverbinding met Zaventem maakt me niet bang", zegt Eddy Cleirbaut. "Alle luchthavens zijn complementair. Als zakenluchthaven beschikken we over een groot potentieel. Ik geloof niet dat zakenmensen straks op de trein zullen stappen om in Zaventem het vliegtuig te nemen. Onze grootste troef is en blijft het snel inchecken. Neen, ik ben tevreden met de beslissing over de treinverbinding tussen Antwerpen en Zaventem. Het is goed voor de regio."

Diamantsector : "Voor ons verandert er niets"

"Een trein van Antwerpen naar Zaventem? Op zich een goed initiatief, maar voor de diamantsector verandert dat niets", stelt woordvoerder Yoeri Steverlinck van de diamantsector. "Wij kijken meer uit naar wat de Vlaamse regering van plan is met de luchthaven van Deurne."
    Het voorbije jaar kwam de Antwerpse diamantsector in serieuze moeilijkheden na een overval op een diamanttransport op Zaventem. Na veel overleg was het resultaat dat de grote diamanttransporten Zaventem moesten mijden en voortaan via de dagelijkse KLM-vluchten van Deurne naar Schiphol en van daaruit naar andere luchthavens gebeurden. Sinds begin deze maand vliegt VLM dagelijks op Schiphol.
    "Dat loopt goed", weet Steverlinck. "De cargo-vrachten via Zaventem zijn nu vrijwel volledig weggevallen. Nu gebeuren daar vooral persoonlijke transporten."
    "We wachten af wat de Vlaamse regering voor Deurne gaat beslissen. Komt die ondertunneling er nu of niet? Voor de diamantsector zijn ook in Deurne investeringen in veiligheid noodzakelijk. Veel mijngroepen zijn in Londen gevestigd. Daardoor is de bestemming Londen voor ons belangrijk. Maar wij hopen dat Deurne nog andere bestemmingen krijgt."

Luc Versteylen : "Ze trappen op ons hart"

Groene pater Luc Versteylen kan zich verzoenen met de komst van een spoortracé doorheen het Witte Kinderbos. "Op voorwaarde dat ze het beperken tot een strook van 12 meter en respect tonen voor dit monument", zegt Versteylen.
De stichter van de groene Helaba-beweging benadrukt de symboolwaarde van dit smalste bos ter wereld. De aanleg van het bos liep niet van een leien dakje. De eerste 300 bomen stierven al gauw af, omdat ze in een totaal fout seizoen waren geplant. Later waren er problemen bij de aanbesteding waardoor het bos een jaar vertraging opliep.
"Kinderen hebben het bos aangeplant voor hun dode kameraadjes. Het is ook een ontmoetingsplaats van joden en moslims. Bomen uit het vredesbos van Jeruzalem staan er naast exemplaren uit het Marokko van Loubna Benaïssa. Als ze dit bos verpletteren, trappen ze op de ziel en het hart van de ouders van vermoorde en verongelukte kinderen. De eerste plannen voor het tracé gingen veel verder, maar die zijn na ons protest aangepast." Beloftes dat het bos wordt gespaard, kreeg Versteylen niet.

Supersnelweg verdwijnt

De middenberm van de E19 tussen Antwerpen en Brussel is niet toevallig breed uitgevallen. Bij de aanleg van dit stuk snelweg begin jaren zeventig wilden de ontwerpers hier de eerste supersnelweg van het land creëren.
    De E19, vroeger E10, heeft er al een bewogen geschiedenis opzitten. "Bij de aanleg van dit stuk snelweg dachten ingenieurs en politici nog helemaal in functie van Koning Auto", zegt ingenieur Antoon Van Gils van de Vlaamse administratie Wegen. De plannenmakers uit de jaren zeventig dachten dat het verkeer tussen Antwerpen en Brussel spectaculair zou toenemen.
    "Om dat op te vangen hadden ze die enorme middenstrook vrijgehouden, waar een supersnelweg van tweemaal drie rijstroken zou komen. Deze express-snelweg binnen de snelweg zou op het hele traject tussen Antwerpen en de hoofdstad maar één af- en oprit tellen, in Mechelen. Alle verkeer kon op die manier supersnel tussen beide grootsteden pendelen."
    Ook alle kunstwerken zoals de bruggen over de E19, zijn aangepast met het oog op die mega-constructie. "Tot voor enkele jaren stonden er zelfs speciale verlichtingspalen met armaturen langs beide kanten, met het oog op zo'n tweede snelweg. Tijdens de Koude Oorlog circuleerden er verhalen dat de brede middenberm dienst kon doen als landingsbaan voor vliegtuigen, maar dat is nooit officieel gemaakt."
    Vandaag zijn de plannen voor zo'n supersnelweg definitief opgeborgen. "Niet louter om financiële redenen. Het druist ook in tegen de huidige tijdsgeest, waarbij andere transportmiddelen worden ingeschakeld om de verkeersdrukte op die as te verminderen. De auto krijgt niet langer de volle prioriteit."
    De 'vooruitziende' blik van de ontwerpers van de E19 heeft er wel voor gezorgd dat de snelweg vandaag is uitgerust met een handvol waardeloze kunstwerken. Aan de twee afritten in Mechelen zijn destijds vier kokerbruggen gebouwd die al bijna dertig jaar wachten op een functie. "Dat zijn vandaag nutteloze constructies. Ze worden hooguit gebruikt voor de onderhoudswerkzaamheden aan het Kinderbos."

Kari Van Hoorick, Herman Welter, Sacha Van Wiele, Paul Verbraeken

top